Oogland Film Productions
Oostelijke Handelskade 941
1019 BW Amsterdam
Nederland
T +31(0)20 6838728
E info@oogland.com
Nederlands English
PRODUCTIES

Einde en Begin: Een ontmoeting met Wisława Szymborska

Szymborska

Een ontmoeting met Wisława Szymborska en een reis door Polen met haar gedichten als leidraad. Een speurtocht naar de ‘fragmenten van menselijk bestaan’, die zij opdiept en oppoetst tot goudglanzende klompjes poŽzie.

De Poolse dichteres Wisława Szymborska (1923) was internationaal amper bekend toen de Zweedse Academie op 3 oktober 1996 bekendmaakte dat haar de Nobelprijs voor literatuur was toegekend, ‘voor haar poëzie die met ironische precisie de historische en biologische context laat doorschijnen in fragmenten van menselijk bestaan’. Een jaar eerder was ze voor het eerst te vinden op allerlei lijstjes, zij het dat sommigen toen nog dachten dat ze een man was. Inmiddels is ze wereldwijd misschien wel de meest gevierde en gelezen dichter van de twintigste eeuw. In Nederland is al haar werk in vertaling verschenen en de verzamelbundel Einde en begin kreeg zelfs bestsellerallure toen het in de bekende Rainbow-pocketreeks verscheen. Van haar werk werden theaterproducties gemaakt, kunstwerken kwamen tot stand naar een gedicht van haar en dichtregels uit haar werk worden nog regelmatig geciteerd. In 2007 verscheen de bundel Dubbele punt en in 2009 verscheen haar laatste bundel Hier, beide in de vertaling van Karol Lesman.

De publiciteit rondom de toekenning van de Nobelprijs zorgde bij haar voor een steeds groter wordende paniek. Wanneer vrienden en kennissen het hadden over de door plotselinge roem en mediabelangstelling gekwelde Szymborska, noemden ze de toekenning van de Nobelprijs al snel haar ‘Stockholmse tragedie.’

Ondertussen dacht Szymborska er niet over haar privéleven op te geven. Ze verzette zich op twee manieren tegen allerlei verleidingen. Allereerst door het aanstellen van een keurige, maar vastberaden secretaris. Bij hun eerste kennismaking wees Szymborska wanhopig naar de telefoon, die maar niet wilde zwijgen. Hij boog zich over het apparaat, stelde vast dat je het niet kon uitzetten omdat het contact zich achter de zware eikenhouten kast bevond, vroeg om een schaar en knipte de kabel door. De tweede manier was het aan de wereld tonen van een andere, minder serieuze en persoonlijke, maar des te grappigere kant van haar: het schrijven van limericks en het versturen van ansichtkaarten in de vorm van collages.

Wisława Szymborska heeft nooit willen weten van een ‘uitwendige biografie’: wat ze over zichzelf te zeggen heeft, staat in haar gedichten en over haar gedichten praat ze niet. En nog minder over haar zelf. Het mag dan ook bijzonder genoemd worden dat Oogland Filmproducties, in de persoon van regisseur John Albert Jansen, tot twee keer toe bij haar thuis belet heeft gekregen. De in samenwerking met de VPRO en Poetry International tot stand gekomen documentaire Einde en Begin – Een ontmoeting met Wisława Szymborska.

Het mag duidelijk zijn dat het niet de ambitie was om met Einde en Begin een traditioneel ‘autobiografisch’ filmportret te maken – een poging die gezien Szymborska’s geslotenheid waarschijnlijk ook tot mislukken gedoemd zou zijn geweest. Einde en Begin is een associatieve reis gebaseerd op een aantal kerngedichten en een aantal informele ontmoetingen met onder meer schrijfster en hartsvriendin Ewa Lipska en generatiegenoot en regisseur Andrzej Wajda.

 "Pareltjes waren er, al blijft het een schande dat ze steeds beter worden verstopt in de uitzendschema's, tegen middernacht of op zaterdagmiddag half twee. Tot die pareltjes hoorde wat mij betreft ook Einde en Begin, een recente Holland Doc-documentaire van John Albert Jansen over de Poolse dichteres Wisława Szymborska, volgens een bewonderaar schrijfster van gedichten die lezen als 'proza met dichtgeknepen keel'. Nadat ze in 1996 de Nobelprijs voor literatuur had gewonnen, was ze zo overweldigd door de aandacht, dat ze zich terugtrok. Niet direct het meest toegankelijke televisieonderwerp, maar Jansen wist door te dringen tot haar leven (en haar land), en dat was bijzonder."

Jean-Pierre Geelen in de Volkskrant van 1 juli 2011. 

Szymborska
Szymborska
Szymborska
Szymborska
Szymborska
Szymborska
Szymborska
Szymborska
Szymborska
Szymborska
Szymborska
Szymborska
Szymborska
Szymborska


« terug naar overzicht producties

trailer bestel de DVD
Einde en Begin: Een ontmoeting met Wisława Szymborska
2011 – HDV – 55 min.
original language: Polish
Dutch, English, German subtitles
regisseur: John Albert Jansen
scenario: John Albert Jansen
camera: Adri Schrover
geluid: Bouwe Mulder
muziek: Boudewijn Tarenskeen
editor: Danniel Danniel
geluidseditor: Frank van der Weij
productie: Oogland Filmproducties
co-producent(en): VPRO
uitvoerend producent: John Albert Jansen
financiering: Mediafonds, SNS Reaalfonds, VPRO
cast: Wisława Szymborska, Kora, Ewa Lipska, Andrzej Szczeklik, Andrzej Wajda, Marta Wyka
festivals: Poetry International Rotterdam
distributeur: Marmer
omroep: VPRO
uitzending: Ned 2, 14 juni 2011, 22:55 u.